Mirasın reddi, yasal veya atanmış mirasçının mirası kabul etmemesine ilişkin hukuki yoldur. Günlük dilde reddi miras olarak da kullanılır. Süre içinde ret beyanında bulunulması ile kanunun belirli koşullarda mirası reddedilmiş sayması farklıdır. Özellikle borçlar, süre başlangıcı ve tereke üzerinde yapılan işlemler birlikte değerlendirilmelidir. Türk Medeni Kanunu (TMK) m.605–610.

Kaynak kontrolü: · Read in English

Gerçek ret ile hükmen ret arasındaki fark nedir?

Miras, kural olarak ölümle birlikte bir bütün olarak kazanılır; kanuni istisnalar saklı kalmak üzere borçlar da bu kazanımın içindedir. Gerçek ret, mirasçının süresinde yaptığı ret beyanına dayanır. Borçların malvarlığını aşması, bu beyan yolunu kullanmanın genel şartı değildir. TMK m.599, 605/1 ve 609.

Hükmen ret ise ölüm tarihinde mirasbırakanın ödeme güçsüzlüğünün açıkça belli veya resmen tespit edilmiş olması durumudur; kanun bu koşulda mirası reddedilmiş sayar. Yalnız bir borcun bulunması veya daha sonra borç öğrenilmesi, koşulun gerçekleştiğini tek başına göstermez. Bu yol, üç ay içinde verilen ret beyanıyla aynı işlem değildir. Ölüm anındaki mali durum, deliller ve mirasçının terekeye yönelik işlemleri ayrı değerlendirme gerektirir. TMK m.605/2 ve 610.

Mirası reddetmek için üç ay ne zaman başlar?

Genel ret süresi üç aydır; bunu her dosyada ölüm tarihinden başlayan sabit bir 90 gün olarak hesaplamak doğru değildir. TMK m.606 farklı başlangıçlar belirler:

  • Yasal mirasçı: Kural olarak mirasbırakanın ölümünü öğrendiği tarih esas alınır. Mirasçı olduğunu daha sonra öğrendiğini ispat ederse bu daha sonraki öğrenme dikkate alınır.
  • Vasiyetname ile atanmış mirasçı: Mirasbırakanın tasarrufunun kendisine resmen bildirildiği tarih esas alınır.

Koruma önlemi olarak terekenin yazımı yapılmışsa süre, yazımın bittiğinin sulh hakimi tarafından bildirilmesiyle başlar. Mirasçı reddetmeden ölürse ret hakkının kendi mirasçılarına geçmesi ve önceki ret nedeniyle yeni mirasçı olanların öğrenme tarihi için ayrıca kurallar vardır. TMK m.607–608.

Önemli sebepler varsa sulh hakimi süreyi uzatabilir veya yeni süre verebilir. Bu, kendiliğinden işleyen bir uzama değildir; üç ayın geçtiği düşüncesiyle hükmen ret veya ek süre koşullarının var olduğu da varsayılmamalıdır. Tarihleri, tebligatları ve özel durumu ayrı incelemek gerekir. TMK m.605/2 ve 615.

Ret beyanı nereye ve nasıl yapılır?

Ret, sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır ve kayıtsız, şartsız olmalıdır. Beyan tutanağa geçirilir; süresinde yapılan ret, mirasın açıldığı yerin sulh mahkemesindeki özel kütüğe yazılır. Reddeden mirasçı isterse kendisine ret belgesi verilir. TMK m.609.

Beyanın tespiti ve tescili çekişmesiz yargı işidir. Kanunda aksine hüküm yoksa talepte bulunan kişinin veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi yetkilidir. Bu genel başvuru kuralı ile TMK m.609’daki özel kütüğün tutulacağı yer birlikte okunmalıdır; kayıt yeri ile başvuru yerini aynı kavram saymamak gerekir. Hükmen ret nedeniyle ortaya çıkan çekişmeli uyuşmazlıkların usulü bu basit beyan yoluyla özdeş değildir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m.382/2-c-7, 383–384; TMK m.605 ve 609.

Başvuru hazırlığında kimlik ve mirasçılık ilişkisi, ölüm ve öğrenme tarihleri, varsa vasiyetname bildirimi, önceki ret kararları ve temsil belgeleri bir araya getirilebilir. Bu, her dosyada aynı evrakın istendiği kapalı bir liste değildir. Başvurunun nasıl yapılacağını ve gerekli belgeleri ilgili adliye biriminden doğrulamak yararlıdır.

Hangi işlemler ret hakkını etkileyebilir?

Yasal süresinde reddetmeyen mirasçı, kural olarak mirası kayıtsız şartsız kazanır. Süre dolmadan da terekenin olağan yönetimini veya mirasbırakanın işlerini yürütmek için gerekli işlemleri aşan davranışlar; tereke mallarını gizlemek ya da kendine mal etmek ret hakkını düşürebilir. Bu nedenle mal satışı, hesaptan para çekme veya malı kendi adına kullanma gibi işlemler, amacı ve kapsamı incelenmeden zararsız sayılmamalıdır. TMK m.610.

Kanun, zamanaşımı veya hak düşümü süresinin dolmasını önlemek için dava açılmasının ve icra takibi yapılmasının ret hakkını ortadan kaldırmadığını ayrıca belirtir. Her koruma işlemi ile her tasarrufun sonucu aynı değildir; işlem yapılmış olması tek başına bu rehber üzerinden kabul veya ret sonucu çıkarmaya yetmez. TMK m.610.

Ret, diğer mirasçıları ve çocukları nasıl etkiler?

Yasal mirasçılardan biri reddederse payı, miras açıldığında kendisi hayatta değilmiş gibi hak sahiplerine geçer. Dolayısıyla bir kişinin reddi, çocuklarının da otomatik olarak reddettiği anlamına gelmez. Atanmış mirasçının reddinde ise ölüme bağlı tasarrufta başka bir irade yoksa pay en yakın yasal mirasçılara kalır. TMK m.611.

En yakın yasal mirasçıların tamamı reddederse sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye yapılır; artan değer hak sahiplerine verilir. Altsoyun tamamının reddinde paylarının sağ kalan eşe geçmesi ve sonra gelen mirasçılara kabulün sorulması için ayrı hükümler bulunur. Bu yüzden “her ret halinde sıra bütün uzak akrabalara geçer” genellemesi yapılmamalıdır. TMK m.612–614.

Çocuk adına işlemlerde velayet ve temsil yetkisi incelenir. Yasal temsilciyle çocuk veya kısıtlı arasında menfaat çatışması varsa temsil kayyımı atanması gerekir. Vesayet altındaki kişinin mirası reddetmesinde vesayet makamının izninden sonra denetim makamının da izni aranır; bu iki izin kuralı, velayet altındaki her çocuğa aynen uygulanmaz. TMK m.342, 426/2 ve 463/5.

Bir miras payına atanan kişi ile kendisine belirli bir mal vasiyet edilen kişi de ayrılmalıdır. Vasiyet alacaklısının reddinde, tasarruftan başka bir irade anlaşılmıyorsa vasiyeti yerine getirmekle yükümlü kişi yararlanır. TMK m.616.

Ret, her türlü borç ve sorumluluğu ortadan kaldırır mı?

Kanun, alacaklıların korunmasına ilişkin istisnalar içerir:

  • Mirasçının kendi alacaklıları: Malvarlığı borçlarına yetmeyen mirasçı alacaklılarına zarar vermek amacıyla reddederse, yeterli güvence verilmediğinde alacaklılar veya iflas idaresi ret tarihinden itibaren altı ay içinde reddin iptalini dava edebilir. Bu altı ay, mirasçıya tanınan genel ret süresi değildir. TMK m.617.
  • Mirasbırakanın alacaklıları: Ödemeden aciz kişinin mirasını reddeden mirasçılar, ölümden önceki beş yılda ondan aldıkları ve paylaşımda geri vermeleri gerekecek değerler ölçüsünde sorumlu olabilir. Olağan eğitim ve öğrenim giderleriyle adet üzere verilen çeyiz kapsam dışıdır. İyiniyetli mirasçının sorumluluğu geri verme anındaki zenginleşmesiyle sınırlıdır. TMK m.618.

Sık sorulan üç soru

Yalnız borçları reddedip malları alabilir miyim?

Bu şekilde seçici bir ret, mirasın bütün olarak kazanılması ve ret beyanının kayıtsız şartsız olması kurallarıyla bağdaşmaz. TMK m.599 ve 609.

Mirasçılık belgesi almak ret beyanı yerine geçer mi?

Hayır. Belge mirasçılık sıfatını gösterir; ret ayrı bir işlemdir. Belge için mirasçılık belgesi rehberine bakabilirsiniz. TMK m.598 ve 609.

Mirasbırakan hayattayken reddi miras yapılabilir mi?

Miras ölümle açılır. Mirasbırakanla sağlığında yapılabilen mirastan feragat sözleşmesi, ölümden sonraki ret işleminden farklıdır; ayrı koşul ve sonuçları vardır. TMK m.528, 575 ve 605.

Bu yazı genel bilgi içindir. Belirli bir kişinin son başvuru gününü, borçtan sorumluluğunu veya yapması gereken işlemi dosya incelemeden belirlemez.

Resmi kaynaklar ve kontrol tarihi

Kaynaklar 29 Eylül 2026 tarihinde kontrol edildi. Bu tarih kişisel bir dosyanın hukuken incelendiğini göstermez. Rehberin yayın yaklaşımını inceleyebilirsiniz.

Miras Hukuku Rehberi ana sayfasına dön