Mirasçılık belgesi, günlük kullanımda veraset ilamı olarak da bilinen, mirasçıların kim olduğunu ve miras paylarını gösteren belgedir. Yasal mirasçılar için sulh hukuk mahkemesinden veya kanuni koşullar uygunsa noterlikten alınabilir. Başvuru yolunu seçerken nüfus kayıtlarının yeterliliği, vasiyetname ve yabancı ülke bağlantısı birlikte değerlendirilmelidir.
Kaynak kontrolü: · Read in English
Mirasçılık belgesi neyi gösterir?
Belge, mirasçılık sıfatının ve payların belirlenmesinde kullanılır. Türk Medeni Kanunu (TMK) m.598 mirasçılık sıfatını gösteren belgenin verilmesini; noter işlemlerine ilişkin Yönetmelik m.4 ise miras paylarını gösteren belgenin düzenlenmesini açıklar.
Mirasın kazanılması, belgenin düzenlendiği tarihte başlamaz: TMK m.599 uyarınca miras, ölümle birlikte kanun gereğince kazanılır. Belge, belirli bir evin veya banka hesabının tek başına başvuran kişiye bırakıldığı anlamına da gelmez. Birden çok mirasçı varsa paylaşmaya kadar miras ortaklığına ilişkin kurallar ayrıca uygulanır. TMK m.599 ve 640.
Ek okuma: Mustafa Kök — Veraset İlamı yazısındaki paylaşım bölümü, mirasçılığı belgelemek ile terekeyi fiilen paylaşmak arasındaki farkı açıklar.
Kim, notere veya mahkemeye başvurabilir?
Yasal mirasçılardan biri belge talep edebilir; bütün mirasçıların birlikte başvuru yapması genel bir koşul değildir. Başvuranın mirasçılık ilişkisi incelenir. Temsilci aracılığıyla işlem yapılacaksa temsil yetkisi de belgelenmelidir. TMK m.598; Noterlik Kanunu m.79.
- Noterlik: Nüfus kayıtları mirasçılığı belirlemeye yeterliyse ve yargılama gerekmiyorsa noter yolu değerlendirilebilir. Kanun, yargılama gereken, kayıtların yetersiz olduğu veya yabancılar tarafından yapılan taleplerde noterin belge vermesine izin vermez. Noterlik Kanunu m.71/A–B.
- Sulh hukuk mahkemesi: Belge verilmesi, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda (HMK) çekişmesiz yargı işi olarak sayılır. Mahkeme yolunda görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir. Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, talepte bulunanın veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi yetkilidir. Bu, her dosyada herhangi bir mahkemeye başvurulabileceği anlamına gelmez. HMK m.382/2-c-6, 383 ve 384.
Bu rehberin başvuru açıklamaları mirasçıların belge talebine odaklanır. Alacaklı gibi başka ilgililerin talep hakkı ve temsilin özel koşulları, ilgili hukuki dayanağa göre ayrıca incelenmelidir.
Başvuru öncesinde hangi bilgi ve belgeler hazırlanmalı?
Her dosya için değişmez ve tek başına yeterli bir evrak listesi yoktur. Başvuru öncesinde şu bilgileri toparlamak yararlıdır:
- Başvuranın kimlik bilgileri ve kimlik belgesi.
- Ölen kişinin kimlik bilgileri; ölüm ve aile ilişkilerini gösteren nüfus kayıtlarıyla ilgili bilgiler.
- Temsilciyle işlem yapılacaksa vekaletname veya temsil sıfatını ve yetkisini gösteren belge.
- Varsa vasiyetname, önceki mirasçılık belgesi ve kayıtlardaki farklılığı açıklayan ilgili belgeler.
Noter, güncel nüfus kayıt örneklerini başvurandan alabilir veya elektronik ortamdan temin edebilir; elektronik erişim yoksa nüfus müdürlüğünden yazıyla isteyebilir. Dolayısıyla her nüfus belgesini önceden kağıt olarak getirmek her durumda zorunlu kabul edilmemelidir. Notere sözlü veya yazılı başvuru yapılabilir ve talep tutanağa geçirilir. Mahkemeye sunulacak başvuru ve ekler ise dosyanın özelliklerine göre hazırlanır. Yönetmelik m.4 ve 10; Noterlik Kanunu m.72 ve 79.
e-Devlet’ten yeni mirasçılık belgesi başvurusu yapılmış olur mu?
e-Devlet’te Adalet Bakanlığı Veraset İlamı Sorgulama ve Türkiye Noterler Birliği Veraset İlamı Sorgulama adlarıyla iki ayrı hizmet bulunur. Her ikisi de kimlik doğrulaması ister.
Sorgulama ekranını açmak, yeni bir mirasçılık belgesi düzenlenmesi için başvuru yapmakla aynı işlem değildir. Bakanlığın açıklaması, UYAP’ta kayıtlı mirasçılık belgesi kararlarının sorgulanıp görüntülenmesini anlatır. Kayıt görünmemesi de tek başına mirasçı olmadığınızı göstermez. Yeni belge gerekiyorsa noter veya mahkeme başvuru yolu ayrıca belirlenmelidir; çevrim içi işlem olanakları ilgili kurumun güncel açıklamalarından kontrol edilmelidir. Adalet Bakanlığının hizmet açıklaması.
Vasiyetname veya yabancı ülke bağlantısı varsa ne değişir?
Vasiyetnameye dayanan talep: Atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren belgeyi TMK m.598/2 sulh mahkemesinin vereceğini düzenler. Bunun için mirasçı atama veya vasiyete ilişkin tasarrufa, mirasçılar ya da diğer vasiyet alacaklıları tarafından kendilerine bildirilmesinden başlayarak bir ay içinde itiraz edilmemiş olması aranır. Buradaki bir ay, bütün mirasçılık belgesi başvuruları için geçerli bir başvuru veya sonuçlanma süresi değildir. TMK m.598/2.
Yabancılık unsuru: Yabancı kişinin başvurusu, nüfus kayıtlarının yetersizliği, tanık veya bilirkişi incelemesi gereği ve yabancılık unsuru taşıyan talep gibi yargılama gerektiren durumlarda noter belge veremez. Mahkeme yolu ve gerekli ek belgeler dosyaya göre değerlendirilir. Yabancı belgelerin Türkiye’de kullanılması, uygulanacak hukuk ve mahkemenin yetkisi bu rehberde ayrıntılandırılmamıştır. Noterlik Kanunu m.71/B; Yönetmelik m.5.
Belgede mirasçı veya pay yanlışsa ne yapılabilir?
TMK m.598, mirasçılık belgesinin geçersizliğinin her zaman ileri sürülebileceğini belirtir. Bu nedenle belge, yanlış mirasçılık kaydını veya payı tartışılmaz hale getirmez. Noter tarafından verilen belge nedeniyle menfaati ihlal edilenler sulh hukuk mahkemesine itiraz edebilir. TMK m.598; Noterlik Kanunu m.71/C.
Noter belgesine itiraz, mahkeme kararına karşı kanun yolu ve çekişmeli mirasçılık belgesinin iptali davası aynı usul değildir. Doğru yol; belgeyi veren makam, talebin içeriği ve uyuşmazlığa göre belirlenir. Geçersizliğin her zaman ileri sürülebilmesi, bütün kanun yolu veya miras davalarının süresiz olduğu anlamına gelmez. HMK m.387–388; TMK m.598.
Belge kaç günde çıkar ve ne kadar tutar?
Kayıtların incelenmesi, eksiklerin tamamlanması veya yargılama gereği nedeniyle her başvuru için aynı sonuçlanma süresi verilemez.
Noterlik Kanunu m.71/B, bu işlem için alınacak ücretin Noterlik Ücret Tarifesinde ayrıca gösterileceğini düzenler. İşlem tarihindeki ücret ve diğer masraf kalemleri başvuru yapılacak noterlikten; mahkeme yolunda harç ve gider bilgileri ilgili adli birimden öğrenilmelidir. Noterlik Kanunu m.71/B.
Bu rehber genel bilgilendirme içindir. Belge talebi, mirasın paylaşılması, mirasın reddi ve vergi beyanı gibi ayrı işlemlerle karıştırılmamalıdır. Her işlemin koşulları ve varsa süreleri kendi kapsamında incelenmelidir.
Resmi kaynaklar ve kontrol tarihi
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — güncel resmi metin (PDF): m.598, 599 ve 640.
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (PDF): m.382–384 ve 387–388.
- 1512 sayılı Noterlik Kanunu (PDF): m.71/A–C, 72 ve 79.
- Noterlerin mirasçılık belgesi vermesine ilişkin Yönetmelik — 4 Ekim 2011, sayı 28074: m.4–6 ve 10.
- e-Devlet — Adalet Bakanlığı Veraset İlamı Sorgulama.
- e-Devlet — Türkiye Noterler Birliği Veraset İlamı Sorgulama.
- Adalet Bakanlığı — Mirasçılık belgesi ve vasiyetname sorgulama açıklaması, 17 Ocak 2021.
Bu metinde kullanılan kaynaklar 29 Eylül 2026 tarihinde kontrol edilmiştir. Kaynak kontrol tarihi, kişiye özel hukuki inceleme yapıldığı anlamına gelmez. Rehberin yayın yaklaşımı hakkında bilgi alabilirsiniz.
