Vasiyetname, kişinin ölümünden sonra yerine getirilmesini istediği son arzularını kanunun kabul ettiği biçimlerden biriyle açıklamasıdır. Türk hukukunda resmi, el yazılı ve belirli olağanüstü koşullarda sözlü vasiyet mümkündür. Bir metne yalnızca “vasiyetimdir” yazılması yeterli olmaz; düzenleyenin ehliyeti, seçilen şeklin koşulları ve saklı paylar birlikte değerlendirilir. TMK m.502, 505–506 ve 531.

Bu rehber, Türk hukukunun uygulanacağı durumlar için genel bir başlangıç sunar. Vasiyetname hazırlama, daha önce yapılan vasiyeti değiştirme ve ölümden sonra bulunan belgeyle ilgili işlemleri ayrı ayrı açıklar. Yabancı ülkede yapılan vasiyetnamelerin şekli ve hangi ülke hukukunun uygulanacağı ayrıca incelenmelidir.

Kaynak kontrolü: · Read in English

Kim vasiyetname yapabilir, vasiyetname neyi düzenler?

Vasiyet yapacak kişinin 15 yaşını doldurmuş ve ayırt etme gücüne sahip olması gerekir. Miras sözleşmesinin ehliyet koşulları farklıdır; bu iki işlem birbirinin yerine kullanılmamalıdır. Ehliyet, tasarrufun yapıldığı sıradaki duruma göre önem taşır. TMK m.502–503 ve 557.

Metinde kime, ne bırakılmak istendiğinin anlaşılması gerekir. Mirasın tamamı veya belirli bir oranı için bir kişiyi mirasçı atamak ile kişiye onu mirasçı atamadan belirli bir mal bırakmak farklı sonuçlar doğurur. Örneğin mirasın dörtte birine ilişkin mirasçı atama ile belirli bir taşınmazın bırakılması aynı hukuki işlem değildir. Belirli mal bırakılan kişinin istem hakkı ayrıca düzenlenmiştir. TMK m.516–517 ve 600.

Vasiyetname, kişinin kendi iradesini yansıtmalıdır. Yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama ile ehliyet ve şekil sorunları iptal değerlendirmesinde önemlidir. Aile içinde mutabakat sağlanmış olması, bu koşulların yerini tutmaz. TMK m.504 ve 557.

Resmi vasiyetname nasıl düzenlenir?

Resmi vasiyetname, iki tanığın katılımıyla yetkili resmi memur tarafından düzenlenir. Bu memur noter, sulh hakimi veya kanunla yetkilendirilmiş başka bir görevli olabilir. Düzenleme, herhangi bir hazır metne yalnız imza onayı verilmesinden ibaret değildir. Mirasbırakanın arzularının yazılması, okuma, beyan ve imza aşamaları kanundaki usule uygun yürütülür. TMK m.532–534.

Mirasbırakan belgeyi bizzat okuyamıyor veya imzalayamıyorsa kanunda ayrı bir düzenleme yolu bulunur. Memur metni iki tanık önünde okur; mirasbırakan son arzularını içerdiğini beyan eder ve tanıklar kanunun aradığı açıklamaları imzalar. Bu nedenle okuyamamak veya imzalayamamak tek başına vasiyet yapma olanağını ortadan kaldırmaz. TMK m.535.

Tanık olarak herkes seçilemez. Fiil ehliyeti bulunmayanlar, ceza mahkemesi kararıyla kamu hizmetinden yasaklılar, okur yazar olmayanlar ve kanunda sayılan yakınlar resmi düzenlemeye memur veya tanık olarak katılamaz. Mirasbırakanın eşi, üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşleri ve bu kişilerin eşleri bu yasak kapsamındadır. Düzenlemeye katılan memur ve tanıklara ve kanunda belirtilen yakınlarına kazandırma yapılması da ayrıca sınırlanır. TMK m.536.

Noter işleminin neden tanıklarla birlikte ele alındığını anlamak için Abdulkadir Akıllar’ın resmi vasiyetname açıklaması, yetkili memur ve iki tanık unsurunu birlikte ele alan bir ek okumadır.

El yazılı vasiyetnamede hangi şartlar aranır?

El yazılı vasiyetnamenin başından sonuna kadar mirasbırakanın kendi el yazısıyla yazılması, yapıldığı yıl, ay ve günün gösterilmesi ve imzalanması zorunludur. Bilgisayarda hazırlanıp çıktısı imzalanan bir metin, bu el yazısı koşulunu karşılamaz. TMK m.538.

Bu şekil için noter düzenlemesi veya iki tanığın imzası kanuni koşul değildir. Ancak belge kaybolabilir, değişiklikler tartışma yaratabilir veya mirasbırakanın ölümünden sonra bulunamayabilir. Kanun, el yazılı vasiyetnamenin saklanmak üzere açık ya da kapalı biçimde notere, sulh hakimine veya yetkili memura bırakılabilmesine izin verir. Saklamaya bırakmak, belge içeriğindeki bir eksikliği kendiliğinden gidermez. TMK m.538 ve 557.

El yazısı, tarih ve imza koşulları, Adana Miras Davası Avukatlarından Saim İncekaş‘ın miras hukuku yazısındaki vasiyetname bölümünde de birlikte açıklanır. Özellikle hazır bir metni imzalamak ile baştan sona el yazısıyla bir vasiyetname oluşturmak arasındaki fark, hazırlık sırasında gözden kaçırılmamalıdır.

Sözlü vasiyet her durumda geçerli midir?

Sözlü vasiyet istisnai bir yoldur. Yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık veya savaş gibi olağanüstü durumlar nedeniyle resmi ya da el yazılı vasiyetname yapılamaması gerekir. Mirasbırakan son arzularını iki tanığa anlatır ve bunları yazmaları veya yazdırmaları görevini verir. Okur yazar olma koşulu dışındaki tanık yasakları burada da geçerlidir. TMK m.539.

Tanıkların sadece konuşmayı duymuş olması yeterli değildir. Kanun, beyanın hemen belgelenmesi ve iki tanığın vakit geçirmeden mahkemeye başvurması veya doğrudan mahkemede tutanak düzenletmesi yollarını öngörür. Bazı özel durumlarda hakim yerine geçebilecek görevliler de ayrıca belirtilmiştir. Aileye söz söylemek, mesaj göndermek veya ses kaydı bırakmak, tek başına bu usulün tamamlandığını göstermez. TMK m.540.

Mirasbırakanın daha sonra diğer şekillerde vasiyet yapma olanağı doğarsa, bu olanaktan itibaren bir ay geçince sözlü vasiyet hükümden düşer. Bu süreyi ölüm tarihinden başlayan bir süre gibi okumamak gerekir. TMK m.541.

Vasiyetnameyle bütün malvarlığı istenen kişiye bırakılabilir mi?

Mirasçı olarak altsoyu, anne-babası veya eşi bulunan kişinin tasarruf özgürlüğü saklı paylarla sınırlıdır. Bu mirasçıların hiçbiri yoksa kanun mirasın tamamı üzerinde tasarrufa izin verir. Saklı payın tutarı ise aile yapısı ve yasal miras payı esas alınarak belirlenir; bütün ailelere uygulanacak tek bir oran yoktur. TMK m.505–506.

Saklı payın zedelenmesi ile vasiyetnamenin şekil veya ehliyet nedeniyle iptali ayrı konulardır. Saklı payının karşılığını alamayan mirasçı için, tasarruf edilebilir kısmı aşan kazandırmanın tenkisi gündeme gelebilir. Bu durum her olayda bütün vasiyetnamenin ortadan kalkacağı anlamına gelmez. Yasal pay ve saklı pay ayrımı için miras payları rehberini inceleyebilirsiniz. TMK m.557–560.

Vasiyetname sonradan değiştirilebilir veya geri alınabilir mi?

Mirasbırakan, kanunun kabul ettiği şekillerden birine uygun yeni bir vasiyetnameyle önceki vasiyetinin tamamından veya bir kısmından her zaman dönebilir. Kanun ayrıca yok etme yoluyla dönmeyi düzenler; kazayla veya üçüncü kişinin kusuruyla yok olma ayrı kurallara tabidir. TMK m.542–543.

Eski belge ortadan kaldırılmadan yeni bir vasiyetname yapılırsa, yeni metin önceki vasiyeti kuşkuya yer bırakmayacak biçimde tamamlamadıkça onun yerini alır. Belirli bir malın bırakılmasından sonra o mal üzerinde vasiyetle bağdaşmayan tasarruf yapılması da sonucu etkileyebilir. Bu nedenle birden fazla tarihli belge birlikte incelenmelidir. TMK m.544.

Murat Aydar’ın vasiyetten dönmeye ilişkin açıklaması, yeni bir vasiyetnameyle tamamen veya kısmen geri alma seçeneğini ele alır. Değişiklik yapılırken önceki metnin hangi hükümlerinin korunacağının açık olması, son iradenin anlaşılmasını kolaylaştırır.

Ölümden sonra vasiyetname bulunursa ne yapılır?

  1. Belge teslim edilir. Ölümden sonra ele geçen vasiyetname, geçerli görülüp görülmediğine bakılmadan hemen sulh hakimine teslim edilmelidir. Saklayan, düzenleyen veya bulan kişi, ölümü öğrenince kanundaki teslim görevini yerine getirir. TMK m.595.
  2. Açılır ve ilgililere okunur. Mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hakimi vasiyetnameyi tesliminden başlayarak bir ay içinde açar. Bilinen mirasçılar ve diğer ilgililer, isterlerse hazır bulunmak üzere çağrılır. Kanundaki bir ay, ölümden değil teslimden hesaplanır. TMK m.596.
  3. İlgili kısımlar bildirilir. Hak sahiplerine vasiyetnamenin kendileriyle ilgili kısımlarının onaylı örneği tebliğ edilir; nerede olduğu bilinmeyenler için kanundaki ilan yolu uygulanır. TMK m.597.
  4. Hak sahipliği ve yerine getirme değerlendirilir. Açılma işlemi, belgeye ilişkin bütün geçerlilik tartışmalarını çözmez. Atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı belgesi için m.598; belirli malın teslimi veya hakkın devrine ilişkin istem için m.600 ayrıca önemlidir. Mirasçılık belgesi rehberi bu belgelendirme ayrımını açıklar.

Her vasiyetname için otomatik olarak aynı “tenfiz davası” yoluna gidileceği söylenemez. Mirasçı atanması, belirli mal bırakılması, talep edilen hakkın niteliği ve bir uyuşmazlık bulunup bulunmaması birlikte değerlendirilir. Vasiyet alacaklısının, yükümlülüğü yerine getirmeyen kişiye karşı teslim veya devir istemi m.600’de düzenlenir. Vasiyetnamenin açılması ve okunması ise ayrı bir işlemdir. TMK m.516–517, 596, 598 ve 600.

Vasiyetnamenin iptali ile tenkis arasındaki fark nedir?

İptal davası; tasarruf ehliyeti, yanılma/aldatma/korkutma/zorlama, hukuka veya ahlaka aykırı içerik ya da şekil eksikliği gibi nedenlere dayanabilir. İptalde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı dava açabilir. Talep tüm tasarrufa veya bir kısmına ilişkin olabilir. TMK m.557–558.

Tenkis ise saklı payı zedeleyen tasarrufun kanuni sınıra çekilmesine ilişkindir. Bir vasiyetnamenin şeklen düzenli olması, saklı pay yönünden hiçbir talepte bulunulamayacağı anlamına gelmez. Emre Taş’ın vasiyetnamenin iptaline ilişkin incelemesi, açılma işlemi, iptal ve tenkis taleplerini birbirinden ayırarak okumak isteyenler için ek açıklama sunar. TMK m.560.

  • İptal: Davacının tasarrufu, iptal sebebini ve hak sahibi olduğunu öğrenmesinden itibaren bir yıl; vasiyetnamenin açılmasından itibaren iyiniyetli davalıya karşı on, iyiniyetli olmayan davalıya karşı yirmi yıllık üst süreler söz konusudur. TMK m.559.
  • Tenkis: Saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl; vasiyetnamelerde açılma tarihinden itibaren on yıllık üst süre öngörülür. Diğer tasarruflarda üst sürenin başlangıcı mirasın açılmasıdır. Bir tasarrufun iptali önceki tasarrufu yürürlüğe sokuyorsa süreler iptal kararının kesinleşmesiyle başlar. TMK m.571.
  • Belge verilmesine ilişkin itiraz: Mirasçı atama veya vasiyete ilişkin bildirimin ardından m.598’de yer alan bir aylık itiraz süresi, yukarıdaki iptal ve tenkis davası süreleriyle aynı değildir. TMK m.598.

İptal ve tenkis için belirtilen dava süreleri hak düşürücü niteliktedir. Kanun, hükümsüzlüğün veya tenkis iddiasının savunma yoluyla her zaman ileri sürülebilmesini ayrıca düzenler. Belgenin açılma, tebliğ ve öğrenme tarihleri farklı olabileceğinden kişisel süre hesabı yalnız bu özetle yapılmamalıdır. TMK m.559 ve 571.

Vasiyetname hazırlamadan önce neler netleştirilmeli?

  • Kimin yararlandırılacağı ve amaçlanan sonucun mirasçı atama mı, belirli mal bırakma mı olduğu.
  • Malın veya payın açık tanımı, mülkiyet durumu, borçlar ve saklı paylı mirasçıların varlığı.
  • Seçilen vasiyetname türünün şekil koşulları ve gerekiyorsa tanıkların uygunluğu.
  • Önceki vasiyetnameler, yapılmak istenen değişiklikler ve yeni belgenin bunlarla ilişkisi.
  • Belgenin güvenli saklanması ve ölümden sonra kanuni teslim işleminin yapılabilmesi.

İnternetten alınan boşluk doldurmalı bir örnek, bu soruları kendiliğinden çözmez. Bu nedenle rehber hazır bir kişisel vasiyetname örneği sunmaz. Mirasın borçları ayrı bir inceleme konusudur; ihtiyaç halinde mirasın reddi rehberine de bakabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgi içindir; kişisel bir vasiyetnamenin geçerliliğini, aileye özgü payları veya dava sonucunu belirlemez. Kaynak gösterilen yazılar ilgili açıklama için ek okumadır.

Resmi kaynaklar ve kontrol tarihi

Yasal miras payından saklı paya geçişi, örnek hesapları ve dava sürelerini saklı pay ve tenkis davası rehberinde birlikte inceleyebilirsiniz.

Kanun metni ve bu rehberde kullanılan hükümler 3 Ekim 2026 tarihinde kontrol edildi. Bu tarih kişisel bir dosyanın incelendiği anlamına gelmez. Yayın yaklaşımını inceleyebilir veya Miras Hukuku Rehberi ana sayfasına dönebilirsiniz.